Robin Satter:

“Geschiedenis leert ons los te komen van de waan van de dag”

 “Het mooie van geschiedenis is dat je leert relativeren wat er nu gebeurt. Laat je niet leiden door de waan van de dag, maar kijk naar onderwerpen in een langetermijnperspectief.”

Robin Satter is een van de jonge academici die onlangs bij Montae aan de slag zijn gegaan om zich breed te ontwikkelen in het pensioenvak. Hij studeerde geschiedenis in Nijmegen en behaalde cum laude zijn masterdiploma met een scriptie over vroegere oplossingen voor vergrijzing in de AOW, getiteld: Onderkenning of onderschatting. De gedachtevorming over vergrijzing in het wetenschappelijk financieringsdebat over de AOW, 1950-1956. De universiteit vroeg hem of hij zou willen promoveren op dit onderwerp. Voor hij daaraan begon werkte hij nog twee jaar bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB) in Nijmegen en maakte een reis door Australië. Zijn proefschrift is nu bijna klaar en hij hoopt het in 2016 te mogen verdedigen. Ondertussen is hij begonnen bij Montae.

Duurzame inzetbaarheid

“Ik heb Montae leren kennen via de activiteiten van Leeftijd en Werk”, zegt Robin. “Voor mijn studie heb ik gelezen over wat zij deden om duurzame inzetbaarheid van werknemers te promoten. Toen ik op de site van Montae de vacature zag, heb ik gereageerd.”

Het werk bevalt Robin prima. “Ik word ingeschakeld bij adviestrajecten voor werkgevers en ondernemingsraden. Daarnaast help ik met het maken van berekeningen. Dat is nieuw voor mij, hoewel ik door mijn studie wel gevoel heb voor het interpreteren van demografische gegevens. Het is mooi om te zien hoe je een pensioenberekening maakt. Ook word ik betrokken bij de België-route waarin Montae zich heeft ontwikkeld als de expert die bedrijven kan helpen die overwegen hun pensioenregeling in België onder te brengen. Ik leer volop en hoop binnen een jaar zelfstandig opdrachten te kunnen doen. Het lijkt me interessant om me verder te ontwikkelen op het gebied van consultancy. Daarbij denk ik dat Montae ook haar voordeel kan doen met mijn onderzoeks- en schrijfvaardigheden.”

In jaren 50 bewust van vergrijzing

Het promotieonderzoek van Robin heeft duidelijke raakvlakken met de pensioenpraktijk. De hoofdvraag is of het veelgeprezen Nederlandse multi-pijlersysteem met een mix van het omslagstelsel in de AOW en de kapitaalgedekte aanvullende pensioenen destijds al bedoeld was om een toekomstbestendig stelsel te creëren. Het blijkt dat de politiek en de wetenschap zich er in de jaren 50 al terdege van bewust waren dat de Nederlandse bevolking in de toekomst sterk zou gaan vergrijzen en dat de pensioenleeftijd dan zou moeten worden verhoogd. “Het is opvallend dat het zo lang heeft geduurd voordat de AOW-leeftijd echt omhoog is gegaan”, zegt Robin. “Zo is dit onderwerp lange tijd een politiek taboe geweest. De laatste jaren zijn er op dit terrein grote stappen gezet, zeker nu de AOW-leeftijd gekoppeld gaat worden aan de levensverwachting. Voor iemand van mijn generatie praat je dan al over een verwachte AOW-leeftijd van 70 jaar.”

Grote verschillen in levensverwachting

Robin wijst erop dat sociaaleconomische diversiteit voor aanzienlijke verschillen in levensverwachting en loopbanen zorgt. “Je hebt bepaalde slijtberoepen zoals bouwvakker. Bouwvakkers beginnen vaak al op jonge leeftijd met werken. Zo iemand begint op zijn 18e terwijl ik pas op mijn 24ste op de arbeidsmarkt ben gekomen. Dat is een verschil van maar liefst 6 jaar. Bovendien verricht die bouwvakker fysiek belastend werk, terwijl hij net zo lang moet doorwerken als ik op kantoor. Het zou misschien eerlijker zijn om te komen tot een systeem gebaseerd op een voor iedereen gelijk aantal dienstjaren, zodat iemand die jonger begint met werken ook eerder met pensioen kan. Voor de aanvullende pensioenen is zo’n systeem makkelijker te organiseren dan voor de AOW. De uitwerking daarvoor zou heel complex worden. Wat doe je bijvoorbeeld met iemand die eerst in een slijtberoep werkt en later een administratieve functie krijgt?”

Verhoging arbeidsparticipatie

Robin legt uit dat het verhogen van de pensioenleeftijd alleen effect sorteert als de arbeidsparticipatie van ouderen meestijgt met de pensioenleeftijd. Er is wel een opgaande trend, maar er is nog veel verbetering mogelijk. Robin beseft dat de praktijk weerbarstig is. “De overheid zal met beleid goed moeten stimuleren dat de arbeidsparticipatie van ouderen echt omhoog gaat. Dit kan door middel van financiële prikkels en het aanmoedigen van leeftijdsbewust personeelsbeleid. Ook is er nog veel te winnen bij het verhogen van de arbeidsdeelname van vrouwen. Zo is ons land op dit moment nog Europees kampioen deeltijdwerken.”

Afstand nemen

Uit Robins onderzoek blijkt geregeld dat actuele pensioenvraagstukken vroeger ook al eens aan de orde zijn geweest. “Neem bijvoorbeeld de discussie over de rekenrente. In 1919 is de Invaliditeitswet ingevoerd. Die was een voorloper van de AOW. Er zijn toen Kamerdebatten geweest of de rekenrente niet een procentje omhoog kon zodat de uitkeringen hoger zouden kunnen zijn. Zo leert de geschiedenis ons los te komen van de waan van de dag en met meer afstand te kijken naar hoe zaken zich op lange termijn ontwikkelen.”

Artikel over scriptie downloaden

Robin heeft een samenvatting van zijn masterscriptie gemaakt. Het is een boeiend artikel met interessante gezichtspunten over hoe in de jaren 50 over het pensioenstelsel en de vergrijzingsproblematiek werd gedacht. Klik hier om het artikel te downloaden.

Robin Satter

@robin.satter@montae.nl
T 06 – 522 340 21

© Montae

Print deze post
Dit artikel delen: