Montae adviseur Anne-Marie Wiegers:

“Niet in isolatie handelen, maar de verbinding zoeken”

“Je hoort vaak zeggen dat pensioenfondsen moeten nadenken over hun toekomst. Dat is ook zo, maar wat ik dan vaak in het verhaal mis, is dat die pensioenfondsen de pensioenregeling voor anderen uitvoeren. Wat willen de stakeholders? Dat behoort de eerste vraag te zijn als je gaat nadenken over de toekomst.”

Anne-Marie Wiegers is senior adviseur bij Montae en als zodanig betrokken bij veel verandertrajecten. Anne-Marie begon haar loopbaan bij een levensverzekeringsmaatschappij. Zij werd al spoedig gegrepen door het onderwerp pensioen. Na een periode bij twee intermediairs, waar zij veel presentaties voor werkgevers en deelnemers gaf, ging zij werken bij FNV Bondgenoten. Ze zat namens de vakbeweging in besturen van verschillende bedrijfstakpensioenfondsen. Daarnaast hield ze zich bezig met beleidsontwikkeling en  ondersteuning bij cao-onderhandelingen over pensioen. Toen ze ging nadenken of ze liever wilde besturen of adviseren, kwam ze in contact met Montae waar ze nu sinds 2011 werkt en sociale partners en fondsbesturen bijstaat in grote verandertrajecten.

Verbinding zoeken

Anne-Marie benadrukt dat zo’n traject nooit los mag staan van de betrokken partijen voor wie een fonds de regeling uitvoert. “Natuurlijk is het goed mogelijk dat een discussie over de toekomst van het pensioen begint bij het fondsbestuur. Iemand moet immers het initiatief nemen, maar je kunt niet in isolatie handelen. Je moet altijd de verbinding met elkaar zoeken en de vraag stellen wat de partijen voor wie je de regeling uitvoert, willen met het pensioen. Zonder draagvlak bij de stakeholders kan het nooit een succes worden.”

Rust in je hoofd

Vanuit de praktijk ziet Anne-Marie dat sommige besturen heel proactief kijken naar de toekomst. “Maar”, zegt ze, “ik zie ook besturen die niet voorop lopen in de verandering. Dat begrijp ik ook wel. Want ga er maar aan staan. De bestuurslast is enorm toegenomen. Dat geldt ook voor de tijd die is gemoeid met het bestuurswerk. In de afgelopen 12 jaar zijn er vrijwel jaarlijks grote veranderingen geweest in de pensioenwetgeving. Bestuurders hebben er (soms naast hun reguliere baan) de handen aan vol om de lopende zaken binnen het fonds goed te doen. Daarnaast moeten ze ook meewerken aan verschillende onderzoeken van DNB. Vind dan maar eens de tijd om rustig na te denken over de toekomst. En dat is precies wat je moet doen, want het er even bij doen terwijl je al zo druk bent, lukt niet. Voor een toekomstverkenning moet je echt de tijd nemen en je moet er rust voor hebben in je hoofd.”
Vanwege de toegenomen bestuursdruk ziet Anne-Marie steeds meer professionals van buiten de bedrijven of sectoren binnen de besturen komen. “Maar we mogen niet generaliseren, want er zijn ook sectoren waarin men geen moeite heeft om jonge mensen te interesseren voor een bestuursfunctie bij het pensioenfonds. Ook zijn er vrouwen die zich aanmelden: een goede zaak.”

Maatwerk

Ieder verandertraject is volgens Anne-Marie anders. “Het is vaak situationeel bepaald. Hoe zijn de verhoudingen binnen een bedrijf of bedrijfstak? Wie heeft er wat te vertellen? Het kennisniveau is ook heel belangrijk, want het is moeilijk om een discussie te beginnen als je niet voldoende kennis hebt. Het draait om de rollen, de taken en bevoegdheden van de verschillende stakeholders. Dat vraagt maatwerk. Sommige klanten willen heel veel zelf doen en ons alleen inschakelen voor specifieke expertise. Andere klanten willen het liefst dat wij zoveel mogelijk doen. Dat doen we graag, maar we willen wel de regie bij de klant laten. Ons devies is: altijd met de klant, alles voor de klant en nooit zonder de klant.”

Het blijft mensenwerk

Menselijke verhoudingen spelen in veranderingsprocessen een grote rol. Het komt volgens Anne-Marie wel eens voor dat de onderlinge verhoudingen het veranderingsproces in de weg zitten. “Als de wil er niet is om samen te werken, kom je tot niets. Wij proberen dan wel de samenwerking toch tot stand te brengen.  Maar als een gevoel van gelijkwaardigheid ontbreekt of mensen elkaar op het persoonlijk vlak echt niet kunnen uitstaan, dan lukt het niet. Het blijft mensenwerk.”

Voorkeurscenario’s

Hoewel elk traject maatwerk vereist, is er wel een bepaalde logische volgorde als Montae gaat adviseren bij een toekomst fonds traject. “We beginnen vaak met een SWOT-analyse”, zegt Anne-Marie. “Wat zijn de sterke en zwakke punten van het fonds en wat zijn de kansen en bedreigingen op korte en langere termijn? Daar komen dan een paar voorkeurscenario’s uit die we vervolgens steeds verder gaan verfijnen. Stel, dat een fonds naar een BPF wil, dan kunnen we een aantal mogelijkheden presenteren en via cijfers, analyses en gesprekken met partijen tot een keus komen. Stakeholder management is cruciaal in het hele traject. Met wie ga je wanneer praten en wat ga je wanneer vertellen aan wie? Wij pakken het proces graag in fasen aan waarbij we toewerken naar een concreet resultaat voor een ‘go or no go’ voor de volgende fase.”

Consolidatie geen doel op zich

Anne-Marie adviseert besturen de doelstellingen steeds helder voor ogen te houden en te toetsen. “Consolidatie hoeft geen doel op zich te zijn. Je kunt na goed nadenken en gedegen onderzoek ook uitkomen op de conclusie dat zelfstandig voortbestaan de beste oplossing is. Groter is niet altijd beter. Ook kan het zijn dat door technologische ontwikkelingen schaalgrootte in de toekomst minder belangrijk wordt. Grote uitvoeringsorganisaties zijn zeker met die ontwikkelingen bezig. Wel heb ik de indruk dat ze soms nog werken vanuit de bestaande systemen en de hiërarchie van hun organisatie. Ook bij hen is het van belang de verbinding te blijven zoeken met de klant, voor wie zij de diensten leveren.”

De klant beslist

Succesfactoren voor een verandertraject zijn volgens Anne-Marie een gestructureerde projectaanpak in fases die houvast biedt aan de betrokken partijen, goed stakeholder management en het tijdig betrekken van De Nederlandsche Bank bij de veranderingen.
Zoals gezegd vind Anne-Marie het ook belangrijk dat de klant zelf uiteindelijk de regie heeft. “Als adviseur moet je je goed bewust zijn van je rol. Als de klant een richting op wil gaan die je niet verstandig vindt, moet je de klant daar zeker op wijzen. Maar uiteindelijk is het de klant die beslist.”

Anne-Marie Wiegers

@anne-marie.wiegers@montae.nl
T 06 – 113 136 07

Print deze post
Dit artikel delen: