Maatschappelijk verantwoord beleggen (MVB) wordt binnen de pensioensector een steeds belangrijker thema. Grotere fondsen zijn er al langer mee bezig en hebben zich aangesloten bij het onlangs gesloten Klimaatakkoord. Kleinere fondsen vragen zich af wat zij moeten en kunnen doen. Montae heeft een aanpak ontwikkeld om fondsbesturen te helpen bij het opstellen van een MVB-beleid, dat te toetsen bij de deelnemers en vervolgens uit te werken samen met de vermogensbeheerder(s). We vroegen adviseur vermogensbeheer Yvette Hellegers om uitleg.

“MVB staat de laatste tijd prominenter op de bestuursagenda”, zegt Yvette, “onder meer omdat pensioenfondsen zijn gevraagd het Internationaal Verantwoord Maatschappelijk Beleggen convenant te ondertekenen, dat zich richt op het tegengaan van misstanden binnen bedrijven en schade aan kwetsbare ecosystemen. Ook in het kader van IORP II komen er vanuit Europa meer regels. Zo dienen ecologische, sociale en governance (ESG)-risico’s (onderwerpen die onderdeel zijn van een MVB-beleid), integraal onderdeel te zijn van het risicomanagement raamwerk van fondsen. Daarnaast moeten fondsen tegenwoordig vermelden op hun website wat ze doen op het gebied van MVB. Dat betekent overigens niet dat je als fonds verplicht bent om aan MVB te doen. Als je dat niet wil dan is dat jouw keus, maar je moet die keus wel motiveren. Overigens, veel fondsen doen goede dingen op het terrein van MVB, alleen melden ze dat (nog) niet altijd of even consistent op hun website. Dat is zeker een aandachtspunt.”

Verschillende manieren
Yvette legt uit dat pensioenfondsen op verschillende manieren inhoud kunnen geven aan MVB. “Voor beleggingen in aandelen en bedrijfsobligaties kennen vrijwel alle vermogensbeheerders wel een ‘engagement and voting’ beleid. Als je belegt in aandelen ben je voor een stuk eigenaar van dat bedrijf. Je kunt de vermogensbeheerder vragen om namens jou met het bedrijf in gesprek te gaan en het stemrecht uit te oefenen op een manier die strookt met jouw MVB-beleid.
Een andere manier is door bepaalde sectoren of bedrijven uit te sluiten in je beleggingsbeleid. De vraag is dan hoe ver wil je gaan bij uitsluiting: wapenindustrie, producenten van palmolie en tabak? Overigens betekent het lang niet altijd dat je door uitsluiting het probleem dat je wilt aanpakken oplost. Je kunt daarom ook kiezen voor insluiting, dat wil zeggen dat je in je beleggingsportefeuille vooral bedrijven opneemt die goed scoren op de ESG-factoren.”

Thema-beleggen
Yvette vertelt dat besturen nog verder kunnen gaan door te kiezen voor één of meer thema’s in hun beleggingsbeleid. “Meestal sluiten die thema’s aan bij de bedrijfstak waarin het fonds actief is. Zo focust het pensioenfonds voor de Landbouw vooral op milieu, de fondsen in de Medische sector op het bevorderen van gezondheid en terugdringen van tabak en het Meubel pensioenfonds op goede arbeidsomstandigheden. Het implementeren van deze thema’s kan o.a. ook ingevuld worden met impact beleggingen. Dat is nog niet voor alle thema’s even makkelijk in te vullen. Tot nu toe zijn impact beleggingen vaak slechts enkele procenten van de portefeuille. De eerste prioriteit voor het bestuur in het beleggingsbeleid blijft altijd het waarmaken van de pensioentoezegging.

Eerst beleid formuleren, dan enquête houden
Montae heeft onlangs voor een bedrijfstakpensioenfonds een uitgebreide deelnemersenquête met vragen over MVB gehouden. Daarvoor had het bestuur een MVB-beleid geformuleerd. Volgens Yvette is dat de goede volgorde. “Als je eerst de deelnemers om hun mening vraagt, krijg je waarschijnlijk zo’n veelheid aan uiteenlopende antwoorden dat je daar moeilijk een duidelijke beleidslijn uit kunt halen. Het is beter om eerst als bestuur een beleid te formuleren en vervolgens met een enquête te toetsen of de deelnemers de uitgangspunten en doelstellingen van het beleid onderschrijven.”
De enquête bevatte een groot aantal vragen. “Die vragen gingen niet alleen over het fondsbeleid”, legt Yvette uit. “We hebben de deelnemers ook gevraagd wat ze zelf doen aan duurzaamheid door bijvoorbeeld afvalscheiding en minder lang douchen. Overigens kun je die persoonlijke betrokkenheid niet één op één doorvertalen naar het pensioenfonds. Iemand die zelf weinig doet aan duurzaamheid kan dat voor het fonds wel belangrijk vinden omdat het fonds meer impact kan maken.”

Relatie tussen MVB en rendement
In de enquête zijn ook vragen gesteld over de relatie tussen rendement en MVB. Kost MVB geld, doordat het rendement lager is dan op andere beleggingen of levert het op termijn juist meer rendement op? “We zagen dat de deelnemers moeite hadden met die vragen. Ik vind het zelf ook moeilijk om daar een antwoord op te geven. Er zijn allerlei rapporten en onderzoeken en die schetsen geen eenduidig beeld. Uiteraard volgen wij deze discussies op de voet. Vanuit de verwachting dat het aantal en de omvang van natuurrampen de komende decennia zullen toenemen, zie je bijvoorbeeld dat de toezichthouders willen dat verzekeraars er vanuit financieel oogpunt in ieder geval al wel rekening mee houden.”

Volop in ontwikkeling
MVB is nog volop in ontwikkeling. Dat geldt ook voor de regelgeving en de informatievoorziening. “Er zijn heel veel verschillende data beschikbaar”, zegt Yvette. “De scores op ESG-aspecten variëren soms aanzienlijk. Als de ene organisatie een bedrijf een 6 score geeft en de ander een 8, wie heeft er dan gelijk? Je ziet ook dat grotere vermogensbeheerpartijen eigen datareeksen aan het opzetten zijn. We werken op dit vlak samen met Söderberg & Partners. Zij zijn vooruitstrevend op het gebied van duurzaamheid en hebben veel ervaring met het beoordelen van vermogensbeheerders op ESG-aspecten.”

Pragmatisch en begrijpelijk
Te midden van al die hectiek wil Montae als onafhankelijk partij fondsbesturen helpen op een pragmatische en begrijpelijke manier inhoud te geven aan MVB. “We zien dat er binnen de sector nog veel onduidelijkheid bestaat over MVB. We horen wel bestuurders zeggen: ‘Waarom moet ik me daar mee bezig houden, we hebben immers een volledig passief beleggingsbeleid. We kunnen niets met MVB. Maar dat is niet waar, ook bij een passief beleid zijn er mogelijkheden. En als besturen niet meer willen doen dan ze verplicht zijn, kunnen we hen helpen dat helder te formuleren in hun beleid. Onze aanpak begint met een workshop voor het bestuur waarin we schetsen wat de mogelijkheden zijn en vervolgens brengen we in kaart  wat de wensen van het bestuur zijn. Op basis van die wensen stellen we uitgangspunten op voor het beleid. De volgende stap is het toetsen van dat beleid bij de deelnemers en ten slotte de implementatie van het beleid.”

Print deze post
Dit artikel delen: