“Goede governance leidt tot beter beleggingsresultaat”

“Een goede governance heeft een positief effect op het beleggingsresultaat. Als je de governance niet goed hebt geregeld, kan er lekkage ontstaan, bijvoorbeeld in de kosten. Er zijn zo veel verschillende parameters waarmee je kunt schuiven. Als je de governance goed regelt en er de juiste dwarsverbanden in aanbrengt, kun je als fonds stappen voorwaarts maken.”

Rob van Dijk stamt uit een echte ondernemersfamilie. Hij is mede-eigenaar van twee vakantieparken in Nederland en België en daarnaast bestuurder van Pensioenfonds Recreatie namens de werkgevers en uitvoerend bestuurder vermogensbeheer bij Pensioenfonds Meubel.

Vier vermogensbeheerders

Bij PF Recreatie is er één vermogensbeheer en een aparte beheerder voor de rente-afdekking. Bij PF Meubel zijn er 4 vermogensbeheerders voor de hypotheek- en vastgoedfondsen, voor de actieve aandelen- en obligatieportefeuille, voor de risicomanagementportefeuille, voor een commodities fund en de passieve beleggingen. Daarnaast kent het fonds een aparte fiduciair adviseur en er is een onafhankelijke partij die de mandaten controleert. “Wij kennen een actief beheer en de vermogensbeheerders kunnen wel zeggen dat ze een outperformance realiseren, maar we willen wel dat een onafhankelijke partij controleert of dat werkelijk zo is.”

Andere inzichten

Tot voor kort had PF Meubel het fiduciair advies bij een van de vermogensbeheerders belegd, maar daar is nu een aparte partij voor gekozen. Volgens Rob komt dat door andere inzichten van nieuwe bestuurders die er binnen het fonds zijn gekomen met de overgang op een one-tier model. Ook de wet- en regelgeving speelde een rol. “De splitsing tussen advisering en uitvoering vinden wij heel belangrijk. Het is nog te vroeg om vast te stellen of de nieuwe werkwijze meer rendement oplevert. In ieder geval geeft die ons meer inzicht in de risico’s en in hoe het rendement tot stand komt. Ook hebben we meer inzicht in de kosten en daardoor meer grip op het hele proces. Er is altijd weer ergens iets te winnen: iets wat je dubbel doet of een inefficiënte benchmark. Het zou gek zijn als alles al perfect was. Daar geloof ik niet in. Bovendien, de wereld om ons heen verandert en het is goed om regelmatig de peilstok in de olie te steken.”

Kennis en competenties zijn toegenomen

Waar vroeger het beleggingsbeleid vooral het domein was van enkele specialisten binnen pensioenfondsbesturen, is nu de beleggingskennis in brede zin toegenomen. “De wet Versterking bestuur pensioenfondsen heeft daaraan zeker bijgedragen”, zegt Rob. “Er is veel gebeurd. Niet alleen de kennis, maar ook de competenties zijn toegenomen. Dat moet ook en dat moest vroeger al. Alleen toen was de noodzaak nog niet zo groot. Er werden vroeger rendementen van 8% gehaald en als je dan een half procent lekkage had, dan had je toch nog 7,5% over. Nu staan door de lage rente de dekkingsgraden onder druk. Als je een totaal verwacht rendement hebt van 3% of 4%, dan is 0,5% lekkage ineens heel veel. Door de financiële crisis is er het besef gekomen dat het fout kan gaan. Er is geen blind vertrouwen meer in banken en vermogensbeheerders. Bestuurders verdiepen zich nu veel meer in de materie en begrijpen beter wat er gebeurt.”

Geen lange tenen

Daarmee komen we op het onderwerp van de countervailing power. “Die is zeker sterker geworden”, zegt Rob. Daarbij gaat het niet alleen om meer tegenwicht ten opzichte van de externe partijen, maar ook intern naar de beleggingscommissie en naar mij als uitvoerend bestuurder. Het moet niet zo zijn dat het bestuur maar alles aanneemt wat ik zeg. Iedereen maakt fouten, ook ik. Je moet als bestuurder open staan voor kritiek en geen lange tenen hebben. Anders moet je iets anders gaan doen. Met elkaar moeten we ervoor zorgen dat we het allemaal begrijpen en erachter staan. Als dat niet zo is, moeten we het er nog een keer over hebben. Het gaat om grote belangen. Ook bij relatief kleine fondsen als Meubel en Recreatie gaat een honderdste procent al vaak over een paar ton. Binnen het bedrijfsleven wordt vaak gewerkt met foutmarges van 5%. Dan zou het bij pensioenfondsen om werkelijk gigantische bedragen gaan.”

Hoeksteen van beleggingsproces

De investment beliefs zijn volgens Rob de hoeksteen van het beleggingsproces. “Zij zijn het fundament van de bestuurlijke hygiëne om het beleggingsproces op orde te krijgen. Dat begint met het bepalen van de risicohouding van de deelnemers en het bestuur. Het betekent ook zorgen dat de vereiste kennis aanwezig is om te bepalen: waar geloven we in, wat kunnen we aan, wat hebben we nodig en kunnen we het uitleggen? Als daar licht tussen zit, heb je een probleem.”

Versterking van governance

Bij BPF Meubel is Montae beleidsadviseur beleggingen. “Het is een specifieke rol die zich richt op het adviseren van het bestuur bij het formuleren van het beleggingsbeleid en op het tot stand brengen van voldoende countervailing power ten opzichte van de fiduciair adviseur en de vermogensbeheerders. Het is een extra functie die we hebben toegevoegd aan het beleggingsproces. Het is belangrijk dat een onafhankelijke partij die absoluut geen enkel belang heeft, het bestuur bijstaat bij het vormgeven van het beleid en het kijken naar de uitvoering van dat beleid. Die rol is absoluut een versterking van onze governance.”